September is ‘n maand van beproewings vir die Afri-kaner.  Dr. Verwoerd word in die parlement vermoor  in daardie stormagtige tyd van apartheid op ‘n hoogtepunt.  Op 12 September  dertig jaar gelede sterf Steve Biko swart bewussynsleier  en skrywer van  “I write  what I like” in die gevangenis  waar  hy  onder die metodes van die poli-sie van daardie era moes deurloop. - Hy was ‘n denker en leier onder sy mense en waar die Afrikaner vandag baie vrae moet beantwoord en sy jeug baie vrae moet stel,  was die dood van so ‘n man ‘n groot verlies  vir die land veral waar ons met die ewige pandemie  van  rassisme  besmet is.  Steve Biko  het toe reeds besef dat die openlike,  eerlike openbare debat die enigste rigting is om te beweeg as die land  ‘n  opregte  oop nie-rassige bedeling wil bereik waar daar  rasseregverdigheid vir almal sal  kan beding word.
‘n Nuwe  bedeling van demokratisering is sogenaamd bereik na  staatkundige onderhandeling tussen die betrokke rasse-groepe en partye by Kemptonpark.  ‘n Meer lompe  vertoning op staatkundige gebied waar die voortbestaan van die land beredeneer en beslag  gegee is,  kan ‘n mens jou seker nie voorstel nie. - Leiers met insig en kennis en versiendheid het ernstig kortgekom.  Daar was glansend geborduur aan ‘n prentjie van die reenboognasie wat sou ontstaan.  Die heuglike jaar  1994  het die verkiesing gebring en die land soos ‘n donderslag getref.  Sy mense, nie swart nie en ook nie wit nie was voorbereid op wat sou volg nie en sedertdien is SA sowel as Namibie geteister deur die pes van rassisme.  Daar is geen intelektuele debat nie, daar is geen  moont-likhede geskep vir gesonde en opbouende ontwikkeling van die bevolking nie. Madiba het verskyn as Ikoon en Engel op die horison en met sy wysheid was daar in die warboel wel ‘n bloedlose oorskakeling na swart meerder-heidsregering. Dat Madiba leierskap gebring het soos die land in sy geskiedenis nog nooit beleef het nie is werk-likheid. - Maar daar kon meer sodanige leierspersoonlikhede na vore getree het.  Dis hier waar  Steve Biko wel ‘n rol kon speel want in sy beskouinge het hy wel die kern van die samelewing van swart en wit in die toekoms probeer deurgrond.  Hy het die tragedie van materiele sowel as geestelike armoede van die reuse swart bevolking onder apartheid tot spreke gebring en gewys op die gevare waarop die gemeenskap afstuur. Die tyd  het aangebreek om met al die toerusting tot die hele bevolking  se beskikking na vore te kom en oplossings te soek om wel  te  probeer om ‘n regverdige bedeling tot stand te bring vry van rassisme.  Die Waarheid en Versoeningskomitee was ‘n poging in die rigting om versoening te bewerkstellig maar die gebeure het  nie daarin geslaag om tot die kern van die gemeenskap se wrywing en problematiek deur te dring en het insekere opsigte soos by voorbeeld die ondersoek na die dood van Biko nie geslaag nie en die moontlike  werktuie waarmee werk aan versoening gedoen kon word, is nie na behore benut nie.  Steve Biko het wel beskik oor  vele insigte en werktuie wat benut kon word om  die versmorende rassisme te beredder.  Een saak is duidelik en staan soos ‘n paal bo water.  ‘n Oop debat  om gemeenskaplike respek en vertroue te bereik moet  dringend  plaasvind en bevorder word sodat die diversiteit wat bestaan in sy kern kan  tot spreke gebring word en meer begrip van alle kante gekweek kan word. - Indien Biko se werk met meer begrip benader was en nie net  bloot as rebellie  onderdruk moes word nie, sou hy ‘n beduidende bydrae tot die oop gesprek kon maak.  Intellektuele leierskap was in die sewentiger jare baie beperk en daar kon Biko wel met sy toerusting ‘n  “Madiba”-rol help speel het.  Sy ideaal was in elk geval “ that we all arrive  at the glittering prize of a true humanity”.  Hy het ook die boodskap aan die volk gehad hoe om daar aan te land maar sy ontydige dood het die land daarvan  weerhou.